Dyrektor Zbigniew Brzoza dotrzymał słowa - w Teatrze Nowym rozpoczyna działalność kawiarnia literacka. Za jej program artystyczny odpowiada Zdzisław Jaskuła, znany łódzki poeta, krytyk, reżyser i... były dyrektor Nowego.
Na początek Jaskuła proponuje spotkanie ze środowiskiem Instytutu Mikołowskiego. Przez cały dzień będą filmy, dyskusje i poetyckie prezentacje.

Program:

10.00 – pokaz filmów PTAK, O KTÓRYM TROCHĘ WIEM (realizacja: Zbigniew
Kowalewski) oraz WOJACZEK (reż. Lech Majewski).
12.00 - spotkanie poświęcone życiu i twórczości Rafała Wojaczka z
udziałem Macieja Meleckiego, współscenarzysty filmu Wojaczek, i
Krzysztofa Siwczyka, odtwórcy roli tytułowej w tym filmie.

17.00 – UROCZYSTA INAUGURACJA DZIAŁALNOŚCI KAWIARNI LITERACKIEJ
TEATRU NOWEGO
– otwarcie wystawy fotograficznej Adama Sikory;
– pokaz prac Agnieszki Sitko;
– prezentacja dorobku wydawniczego Instytutu Mikołowskiego oraz spotkanie z redakcją ARKADII - pisma katastroficznego z
udziałem Pawła Targiela, dyrektora Instytutu i red. nacz. Arkadii;
– panel dyskusyjny o twórczości wybitnego poety Witolda Wirpszy
(1918 – 1985), którego spuściznę publikuje obecnie Instytut
Mikołowski; udział wezmą: Leszek Szaruga, Grzegorz Jankowicz,
Maciej Melecki, Michał Szalonek i Krzysztof Siwczyk.

21.00 – MEETING POETYCKI – wieczór poetów związanych z Instytutem
Mikołowskim. Wystąpią: Marek Krystian Emanuel Baczewski, Marcin
Bies, Wojciech Brzoska, Igor Jarek, Bartłomiej Majzel, Maciej Malicki,
Maciej Melecki, Marta Podgórnik, Robert Rybicki, Krzysztof Siwczyk,
Paweł Targiel.

Noty biograficzne:

Marek Krystian Emanuel Baczewski (właść. Kowalik, ur. 1966) - poeta, prozaik, krytyk literacki, autor słuchowisk radiowych, felietonista pisma Opcje. Debiutował tomem wierszy Fortepian Baczewskiego i inne konstrukcje (1994). Opublikował m.in. Wiersze żebrane (1999) oraz Antologię wierszy nieśmiałych (2003). Laureat nagrody poetyckiej im. R.M.Rilkego. W maju 2007 roku został nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia za tomik Morze i inne morza wydany w 2006 r. przez Instytut Mikołowski.

Marcin Bies (1982) - poeta, prozaik, pracownik stacji benzynowej.

Wojciech Brzoska (1978) - poeta, pracownik służby więziennej, w latach 2003-2005 redaktor Magazynu Literackiego "Kursywa". Autor pięciu książek poetyckich oraz kilku arkuszy. Debiutował zbiorem Blisko coraz dalej (2000), a ostatnio opublikował Sacro casco (2006). Współautor więziennej etiudy filmowej Scrafitto (2005). W duecie Brzoska & Mosquito zdarza mu się melodeklamować swoje utwory. Pierwszy laureat Nagrody Otoczaka, przyznanej mu za wybitne osiągnięcia w dziedzinie poezji.

Grzegorz Jankowicz (1978) – filolog, krytyk literacki, tłumacz, redaktor serii wydawniczej "Linia krytyczna" w Korporacji Ha!art, członek redakcji pisma "Nowy Wiek", współprowadzi program "Czytelnia" (TVP Kultura). Studiował i wykładał na Indiana University i The Ohio State University w Stanach Zjednoczonych. Jest autorem i redaktorem dwóch książek o XX-wiecznej poezji polskiej ( Jesień już Panie a ja nie mam domu. Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki i krytycy, 2001 oraz Lekcja żywego języka. O poezji Andrzeja Sosnowskiego, 2004). Przekładał teksty Ronalda Firbanka, Georgesa Pereka, Iana Monka, Richarda Rorty'ego i Slavoja Žižka.

Igor Jarek (1989)- poeta, licealista.. Laureat m.in. łódzkiego konkursu im. Baczyńskiego. Debiutował zbiorem wierszy Różyczka (2008).

Bartłomiej Majzel (1974), poeta, współtwórca grupy poetyckiej Na Dziko. Studiował kulturoznawstwo na Uniwersytecie Śląskim, pracuje w Instytucie Kultury "Ars Cameralis", współpracuje z Polskim Radiem Katowice. Debiutował arkuszem poetyckim Zabraknie nam krwi (1992). Później wydał zbiory wierszy Robaczywość (1997), Bieg zjazdowy (2001), Biała Afryka (2006). Jest miłośnikiem samotnych wędrówek. Przewędrował m.in. Mongolię, Indie, Bangladesz. Za tom „Bieg zjazdowy” nominowany był do Paszportu Polityki, otrzymał za niego też Nagrodę Literacką Czterech Kolumn.

Maciej Malicki (1945) - poeta i prozaik, był m.in. sekretarzem redakcji "Literatury na Świecie". Pisze prawie wszystko. Od wierszy, poprzez prozę (także kryminalną) i dramat, po balety. Debiutował późno książką Kawałek wody (krótkie opowiadania i dialogi). Później wydał m.in. powieść 60% słów (2003), autobiograficzną prozę Saga ludu (2004), dziennik Takie tam (2006) oraz osadzony w realiach Mikołowa kryminał Kogo nie znam (2008).

Maciej Melecki (1969) – poeta uważany za prawodawcę tzw. śląskiej szkoły poezji życia; debiutował arkuszem Zachodzenie za siebie (1993). Opublikował tomy wierszy Te sprawy (1995), Niebezpiecznie blisko (1996), Zimni ogrodnicy (1999), Przypadki i odmiany (2001), Bermudzkie historie ( 2005 ). Współautor scenariuszy filmowych: Wojaczek (1997), Autsajder (2000), Dzień oszusta (2000), Erwin ze Śląska ( 2003 ). Pracuje w Instytucie Mikołowskim.

Marta Podgórnik (1979) - poetka, krytyk literacki, redaktorka, nominowana do „Paszportu Polityki” (2001). Debiutowała tomem Próby negocjacji w 1996 roku zwyciężając w II Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Jacka Bierezina. Nazywana „Wojaczkiem w spódnicy”, była pod koniec lat 90. zaliczana do tzw. śląskiej szkoły poezji życia. Związana jest z wrocławskim Biurem Literackim, którego nakładem ukazały jej kolejne tomy wierszy, a w tym roku poezje zebrane Pięć opakowań. (1993-2008).

Robert Rybicki (1976) - poeta, polonista, happener. Studiował prawo i polonistykę w Uniwersytecie Śląskim. Autor dwóch książek: Epifanie i katatonie (2003) i Motta robali (2005) wydanych w Instytucie Mikołowskim. Był redaktorem pisma artystycznego "Plama" i londyńskiego tygodnika "Nowy Czas". Obecnie recenzent magazynu "Cegła".

Michał Szalonek (1966) - prozaik i tłumacz literatury z niemieckiego i na niemiecki. Od 1975 roku mieszka w Berlinie. Od 2000 w Berlinie i w Katowicach. Współtwórca berlińskiego Klubu Polskich Nieudaczników, a ostatnio niezależnej inicjatywy wydawniczej "Feurig Books". W 2001 debiutuje w mikołowskiej "Arkadii”. W 2003 laureat pierwszej nagrody konkursu Radia Deutsche Welle za opowiadanie "Pokój". Współautor
przewodnika alternatywnego "Berlin za Darmo".

Adam Sikora (1960) - operator filmowy, reżyser, fotografik, malarz. W 1988 ukończył wydział operatorski PWSFTviT w Łodzi. Przez wiele lat współpracował jako autor zdjęć przy filmach Lecha Majewskiego, m.in. przy Wojaczku. Wielokrotnie nagradzany za zdjęcia do filmów i teatrów telewizji, w tym Srebrną Żabą 2001 na Międzynarodowym Festiwalu Autorów Obrazu Camerimage w Łodzi za film Angelus . Realizator programów kulturalnych TVP, m.in. „Ogrodu Sztuk” i „Rozmów na nowy wiek”. Autor licznych wystaw fotograficznych.

Agnieszka Sitko (1976) - absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach (kierunek: grafika warsztatowa) oraz studiów podyplomowych w zakresie grafiki komputerowej i multimedialnej w Instytucie Sztuki na Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Swoje prace prezentowała na 5 wystawach indywidualnych. Uczestniczyła w ok. 70 wystawach zbiorowych w kraju i zagranicą. Laureatka m.in. nagrody fundowanej na 60. Salonie des Artistes du Hurepoix (Paryż 2006) oraz I Nagrody na 5 Międzynarodowym Biennale Miniatury (Częstochowa 2008). Z Instytutem Mikołowskim współpracuje od 2003 r. projektując książki, plakaty i inne druki.

Krzysztof Siwczyk (1977) – poeta i krytyk literacki, współtwórca grupy poetyckiej Na Dziko. Laureat pierwszej edycji Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Jacka Bierezina, nagrodzony za debiutancką książkę Dzikie dzieci (1965). W 1999 zagrał tytułową rolę w filmie Lecha Majewskiego Wojaczek, za którą otrzymał nominację do europejskiego Felixa. Wydał kilka zbiorów wierszy opublikowanych później w tomie List otwarty. Wiersze zebrane 1995-2005 (2006). Jego najnowsza książka poetycka to Centrum likwidacji szkód (2008). Pracuje w Instytucie Mikołowskim.

Leszek Szaruga (właśc. Aleksander Wirpsza, 1946) – poeta, współtwórca Nowej Fali, prozaik, eseista, tłumacz, historyk literatury. Debiutował wydanym w podziemiu zbiorem Wiersze (1980). Był m.in. redaktorem łódzkiego pisma „drugiego obiegu” Puls. Laureat Nagrody Kościelskich (1986) oraz nagrody literackiej paryskiej "Kultury" (1999). Ostatnio opublikował tom szkiców Wyzwanie (o poezji z przypisami i bez) (2004) oraz zbiory poetyckie: Mówienia (2004), Życiowy wybór (2006) i Garść wierszy użytkowych (2007). Jest także autorem powieści Zdjęcie (2008), którą można czytać jako swoistą monografię jego pokolenia poetyckiego. Jest redaktorem Przeglądu Politycznego i miesięcznika Nowaja Polsza. W Instytucie Mikołowskim wydaje spuściznę swojego ojca, wybitnego poety Witolda Wirpszy.

Paweł Targiel (1945) – poeta, autor tomów wierszy: Ostatnie wiersze (2005) oraz Halsem ( 2007 ), dyrektor Instytutu Mikołowskiego i redaktor naczelny Arkadii – pisma katastroficznego.

Promocję książki Tadeusza Nyczka o słynnym kabarecie uświetni nie tylko przyjazd autora, ale i dwóch z trójki bohaterów opowieści - Janusza Weissa i Michała Tarkowskiego. Jacek Kleyff koncertuje z Orkiestrą Na Zdrowie.
Kabaret założony przez Jacka Kleyffa, Michała Tarkowskiego i Janusza Weissa w latach siedemdziesiątych regularnie występował w klubie "Medyków" w Warszawie oraz gościnnie w klubie "Pod Egidą". Był laureatem licznych nagród, m.in. na Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie, na Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu i na FAMIE. To także jeden z najciekawszych portretów PRL-u. Losy bohaterów i założycieli kabaretu pokazują, jak można było pozostać niezależnym w latach reżimu i w dodatku tej postawy nie zaniechać w nowej rzeczywistości (śledzimy dzieje artystów aż do 2008 roku). Kabaret szedł całkowicie w poprzek swoich czasów: szydził z małej stabilizacji tak samo jak ze zbuntowanego teatru studenckiego.
Równie ciekawą postacią jak Weiss i Kleyff jest niewątpliwie Tadeusz Nyczek, krytyk literacki, teatralny i plastyczny. Znawca Leśmiana, Szymborskiej, poezji Nowej Fali, ale też obrazów Beksińskiego czy Nowosielskiego, felietonista Znaku i Gazety Wyborczej, przez kilka lat kierownik literacki Teatru im. Słowackiego w Krakowie.
Był to kabaret żywy jak diabli, czyli zmienny jak samo życie. Warto ich słuchać, bo są świadectwem czegoś więcej niż napisanych niegdyś słów i nut - podsumowuje działalność Salonu Tadeusz Nyczek.

Celem cyklicznej konferencji jest analiza najważniejszych zjawisk występujących w obrębie najnowszej poezji polskiej (jako umowną cezurę początkową przyjęto rok 1989). Sesja ma stanowić próbę opisu tematów, konwencji, poetyk, mód i osobowości twórczych (aktywnych zarówno przed 1989 rokiem, np. Miłosz, Różewicz, Szymborska, Herbert, Zagajewski, jak też debiutujących w badanym okresie lub tuż przed nim – twórców z kręgu „bruLionu”, roczników 1970. i 1980.). Wystąpienia uczestników konferencji mają mieć w założeniu charakter syntez bądź protosyntez, uwypuklających najistotniejsze fakty polskiego życia literackiego w zakresie liryki. W obszarze zainteresowania mieszczą się ponadto: obiegi literackie, kręgi twórcze („liryczna mapa Polski”) i krytycznoliterackie, nagrody. Przewidujemy udział około 35 osób z różnych uczelni w kraju oraz krytyków i twórców.
Tegoroczna edycja konferencji poświęcona będzie sposobom tematyzacji i prezentacji cielesności w polskiej poezji najnowszej. Obszar dociekań wyznaczają następujące zagadnienia: ciało realne (materia, fizjologia, erotyka, choroba, umieranie), ciało w kulturze, ciało jako narzędzie poznania, cielesność jako podstawowy wymiar istnienia; sposoby poetyckich wysłowień somatycznych doświadczeń (estetyki, poetyki, style); ciało (po)nowoczesne, ciało wirtualne. W założeniu winny one stworzyć obraz nowej świadomości ciała i nowych form jego kulturowych ekspresji i językowych przedstawień obecnych w liryce dwu ostatnich dekad.

Adriana Szymańska urodziła się w Toruniu (1943), absolwentka polonistyki na UMK, poetka, eseistka, autorka prozy dla dzieci i dorosłych. Debiutowała w 1968 roku zbiorem wierszy "Nieba codzienności". Jej wiersze znajdują się w wielu antologiach polskich i obcych, były tłumaczone na angielski, białoruski, francuski, grecki, niderlandzki, niemiecki, serbochorwacki, włoski.

Jako krytyk literacki współpracuje od lat z takimi periodykami jak "Przegląd Powszechny", Nowe Książki", "Kwartalnik Artystyczny", "Arkusz". Otrzymała kilka znaczących nagród literackich, w tym nagrodę Polskich Księgarzy, nagrodę im. Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego, nagrodę Wydawców Biblioteki Raczyńskich. Należy do SPP, PEN Clubu, jest wielokrotną stypendystką Ministerstwa Kultury i ZAiKS-u. Poetka uczestniczyła w kilku międzynarodowych festiwalach i sympozjach, w tym w spotkaniach poetyckich w Budvie (Czarnogóra, 1990). W roku 1997 przebywała w USA jako stypendystka nowojorskiej Fundacji Kościuszkowskiej biorąc m.in. udział w międzynarodowych warsztatach International Writing Program w Iowa City.

O tym poecie na pewno jeszcze usłyszymy. Michał Kędzierski przedstawi wiersze z przygotowywanej do druku debiutanckiej książki.
Autor ukończył historię na Uniwersytecie Łódzkim. Pracuje na uczelni jako asystent - zajmuje się historią Bizancjum. Jego utrzymane w klasycystycznej poetyce wiersze nie stronią jednak od uważnej obserwacji rzeczywistości. Duża kultura literacka daje tym wierszom spokojny dystans do opisywanych spraw.

ZENIT 12XP
Pawłowi Kwaśniewskiemu

Po kilkuletniej katatonii futerału
Aparat fotograficzny Zenit 12XP
Okazuje się przechowywać jeszcze kilka spojrzeń
Dawnego właściciela - zwłoka w wywołaniu
Trwała więc dłużej, niż zakładała staromodna miara
Nadużywanych: "później", "kiedyś" i "za jakiś czas".

Układ lusterek nadal świat cały widzi w odwróceniu
Ról (kwiaty jabłoni spadając lecą w dół ku niebu),
Kilka zdjęć w letni wieczór i w następstwie klatek
Powstaje złudzenie ciągłości, choćby i źle
Skadrowanej.

Ale teraz Twoje widzenie pewnie jest lustrzane,
Odwrócenie światów, perspektywiczny skrót budynków, kwiatów,
Znaczeń. I jest spojrzeniem jakby już w odwrotną stronę
Przez obiektyw, na minimalny z takiej odległości
Cud: śnieg - strumień - srebro -
Kwiat jabłoni.





* * *

Ze zdjęcia: lata, na oko, trzydzieste,
Odrysowana światłem postać - Portret damy.
Jak klatka niemego filmu, stąd mocno przesadny
Uśmiech.
Ale już w zasnuciu, jakby woskiem, oczu
W ściemnieniu ramki, nierównej siatce pęknięć -
Przywiązanie do płaskiej
Ziemi, jak do fundamentu, do drogi
Pod stopami.


RACHUNEK

Dawno otwarty rachunek nieprawdopodobieństw.
Racjonalność jak stara ciotka - jest mądra po szkodzie,
Zawsze zna cię tak dobrze, jak odbicie w lustrze
Lub swoją nieboszczkę matkę - Wiarę w Cud.
Na tafli
Tego zwierciadła powoli rozchodzą się kręgi
(Kamień w wodę - twarz w lustro). Stąd nietrwałe, zmienne
Rysy - tak, mogłeś przecież być kimś innym,
Komu się przytrafiły (całkiem nieprawdopodobne!)
Cudze dni, inne noce i nie Twoje sny.

Grupa młodych artystów opanowała budynek dawnego sądu w Tomaszowie. Poeci żądają uważnego przeczytania ich utworów, plastycy - refleksji nad obejrzanymi pracami. Krzysztof Kleszcz, Piotr Gajda, Przemysław Owczarek, Rafał Gawin, Robert Miniak i Michał Murowaniecki powiesili na ścianach przepisane ręcznie teksty, a także zdjęcia, obrazy i obiekty ilustrujące fragmnety wierszy. W innych salach pojawiły się obrazy twórców z Akademi Sztuk Pięknych im. Wł. Strzemińskiego z Łodzi (z pleneru malarskiego w Tomaszowie), prace z warsztatów "Portretowanie miasta" i z pleneru malarskiego w Inowłodzu, a także fotografie Piotra Modlińskiego i Marka Leszczyńskiego (pt."Wistom"). W czasie uroczystego otwarcia prezentowali się też performerzy z grupy "Konwersja" i "mass-efekt".
Pomysłodawcą akcji Sąd nad sztuką jest Mirosław Bernacki, a organizatorem Urząd Miasta Tomaszów Maz. i Ośrodek Kultury "Tkacz".
Wymienieni wyżej poeci tworzą nieformalną grupę, o której coraz głośniej w Polsce, głównie za sprawą licznych sukcesów w konkursach poetyckich. Grupa współtworzy Koło Młodych przy łódzkim oddziale SPP.
Nieformalnym liderem grupy jest Przemysław Owczarek, który z okazji wystawy napisał krótki manifest:

„Poezja doświadczenia” - paramanifest

mŁÓDŹ LITERACKA
Piotr Gajda, Krzysztof Kleszcz, Michał Murowaniecki, Rafał Gawin, Robert Miniak, Przemysław Owczarek

Na pozór niewiele łączy sześciu poetów. Styl Piotra Gajdy nawiązuje do poetyki autorów skupionych wokół dawnego Brulionu, to melancholijne mocowanie się z rzeczywistością i codziennością. U Krzysztofa Kleszcza znajdziemy akcenty klasycystyczne, świat osadzony w kulturze i wartościach, których symbolem staje się najczęściej relacja ojciec-syn, choć wiele wierszy eksperymentuje z formą i korzysta z doświadczeń awangardy. Dla Michała Murowanieckiego niezwykle istotna jest epifania, a głównym motywem staje się podróż, która pozwala przyglądać się światu z różnych, zakrytych dla potocznego sposobu percepcji, stron. Rafał Gawin eksperymentuje z językiem, przez formę bezokolicznika ukazuje schematy kultury popularnej, efektowne frazy często zamieniają się w aforyzm, swoista intelektualną prowokację nierzadko zmuszającą do przemyślenia polską religijność. Z drugiej strony to poezja, która pokazuje drogę ku dorosłości, odpowiedzialności za drugiego człowieka. Robert Miniak jest najstarszym wśród wymienionych poetów. Jego poezja pełna jest sugestywnych obrazów natury, postacie bohaterów w niej stworzone wyłaniają się prosto z ziemi, jakby dopiero powstały z materii. Język Miniaka doskonale naśladuje naturę. Brzmienie, barwa i rytm – te wiersze trzeba czytać głośno. Poezja Przemysława Owczarka oscyluje między surrealną wizją a eksperymentami, które poddają wiedzę o kulturze (klasyczne odniesienia) wiwisekcji, tak właściwej dla poetów zwanych barbarzyńcami. To często poezja pustki, otwarta na niewypowiedziane, poszukująca absolutu, który dla poety zawsze pozostaje nieuchwytny, poza jakąkolwiek z form religii.
Co więc łączy sześciu poetów? Prymat nad nowatorstwem i awangardowymi poszukiwaniami przejmuje u nich doświadczenie. Ono właśnie staje się kluczem do czytania wierszy, bowiem żaden z nich nie zrywa z realnością. To nie poezja słownych gier, lecz raczej subtelna strategia oparta na wierze, że język jednak łączy się ze światem. A nawet więcej, że język jest jakby szóstym zmysłem. Stąd owo do-świadczenie zawsze przeobraża się w wierszach sześciu poetów w akt świadectwa, w którym „mowa” tekstu bierze odpowiedzialność za dany fragment rzeczywistości. To niewątpliwie odstępstwo od postmodernistycznej, nieco pysznej bezradności, właściwej dla awangardowych kierunków współczesnej polskiej poezji. Być może, niebawem, z podobnych strategii pisarskich narodzi się manifest poezji, której głównym wymiarem stanie się zaangażowanie w rzeczywistość. Nie sądzę, żeby przyjęło ono formę polityczno-społecznego światopoglądu. Trudno wymagać od dzisiejszego poety, żeby przestał być indywidualistą. Paradoksalnie, siłą tej poezji są wątpliwości, a jednocześnie jest nią wiara, że realne trwa dzięki temu, co niewysłowione. Bowiem metafizyka to niejawny, ale chyba najbardziej istotny wymiar twórczości Koła Młodych działającego przy łódzkim oddziale Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.